Làm thế nào để chiếc Nón Lá được nâng tầm đúng giá trị?
Theo chân chị Hồ Sương Lan – Giám đốc Công ty TNHH Maries – kể câu chuyện lan tỏa chiếc nón truyền thống từ cỏ bàng xứ Huế trên Báo Tin tức và Dân Tộc.
Huế từ lâu đã gắn liền với hình ảnh chiếc nón lá. Nhưng để một chiếc nón không chỉ là vật dụng quen thuộc, mà trở thành một sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị, được trân trọng bởi cả người Việt lẫn du khách quốc tế – đó là một hành trình không hề đơn giản.
Hành trình ấy bắt đầu từ những bước chân rất nhỏ của chị Hồ Sương Lan, người sáng lập Maries – thương hiệu thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng xứ Huế, và cũng là người đang âm thầm kết nối những làng nghề hàng trăm năm tuổi để viết tiếp câu chuyện mới cho chiếc nón truyền thống.
1, Câu chuyện bắt đầu từ làng nghề
Mọi thứ đều bắt đầu từ cái duyên trong từng chuyến đi. Từ cái duyên rất tự nhiên khi ghé qua làng nghề phát áo phao trong lũ, rồi dần dần trở thành những lần quay lại nhiều hơn, lâu hơn. Từ những suy nghĩ, ý tưởng trong đầu, chị Sương Lan chọn biến chúng thành hành động thật sự – những hành động đầu tiên dù nhỏ nhưng bền bỉ, với mong muốn góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực cho cộng đồng làng nghề và gìn giữ những giá trị truyền thống đang dần lặng lẽ bị quên đi ở vùng quê xứ Huế.
Điều khiến chị trăn trở nhất khi tiếp xúc với các làng nghề không phải là tay nghề của người thợ. Ngược lại, sản phẩm của họ rất đẹp, rất tinh xảo. Nhưng tất cả gần như chỉ dừng lại trong phạm vi của làng. “Không ai làm marketing. Không ai định vị thương hiệu. Sản phẩm đẹp nhưng không bước ra khỏi làng,” chị Sương Lan chia sẻ với Báo tin tức và Dân Tộc.
Từ những bước đi rất nhỏ, chị bắt đầu tìm hiểu thị trường, nghiên cứu kỹ hơn về ngành thủ công mỹ nghệ tại Việt Nam. Những ngày sau đó, chị Lan gần như trở thành người quen của làng. Chị lui tới thường xuyên, ngồi cùng bà con, lắng nghe những câu chuyện đời thường rất giản dị: chuyện chăm cháu, nấu cơm, trồng lúa, gặt bàng. Chính từ những điều nhỏ bé ấy, chị hiểu rằng điều mà nhiều người phụ nữ nơi đây mong muốn nhất là được làm việc ngay tại nhà. Họ muốn vừa làm nghề, vừa có thể chăm sóc gia đình. Bởi trong văn hóa truyền thống, người phụ nữ Việt Nam luôn mang trong mình nỗi lo và trách nhiệm với gia đình, nhưng đồng thời họ cũng khao khát được tiếp tục giữ nghề – cái nghề mà bà và mẹ đã truyền lại – như một cách góp thêm thu nhập cho gia đình và giữ lại một phần ký ức của làng quê.
Đến hôm nay, ngoài làng nghề Phò Trạch Đệm – nơi gắn bó lâu đời với cây cỏ bàng, Maries còn đồng hành cùng hai làng nghề chằm nón truyền thống tại Huế là Kẻng Văn và Công Lương. Ba làng nghề ấy không chỉ đơn thuần là nơi sản xuất, mà là những cộng đồng đã lớn lên cùng nghề qua nhiều thế hệ. Suốt hơn năm năm qua, những người thợ nơi đây đã đồng hành cùng chị Lan trên hành trình giữ nghề, với mong muốn giản dị nhưng rất bền bỉ: có công việc ổn định, có thu nhập đều đặn để tiếp tục sống được bằng chính nghề truyền thống của mình.
2. Hành trình nâng tầm giá trị sản phẩm truyền thống từ Cỏ Bàng:
Maries bắt đầu hành trình nâng tầm chiếc nón cỏ bàng với mong muốn mỗi chiếc nón không chỉ là một sản phẩm thủ công, mà còn trở thành một biểu tượng khiến người Việt tự hào sử dụng và du khách quốc tế trân trọng mang về như một kỷ niệm văn hóa. Trong từng đường kim, mũi chằm, những biểu tượng quen thuộc của văn hóa Việt được gửi gắm tinh tế trên nền cỏ bàng mộc mạc.
Là người yêu hoa văn truyền thống, chị Sương Lan luôn tìm cách đưa yếu tố bản địa và văn hóa Huế vào thiết kế. Những họa tiết quen thuộc dần xuất hiện trên nón và túi, tạo nên sự kết nối giữa chất liệu truyền thống và tinh thần thẩm mỹ hiện đại.
Nếu chiếc nón là biểu tượng của di sản, thì những chiếc túi cỏ bàng lại thể hiện khả năng thích ứng của làng nghề. “Làm truyền thống nhưng không được cũ, phải đi cùng xu hướng,” chị Lan chia sẻ. Vì vậy Maries phát triển 50–60 thiết kế túi khác nhau, liên tục thay đổi màu sắc và tinh thần theo từng mùa để phù hợp với thị trường.
Chiều xuống trên dòng Ô Lâu, gió từ Phá Tam Giang thổi qua những triền cỏ bàng xanh. Trong những ngôi nhà nhỏ ở Phò Trạch, tiếng sợi bàng vẫn vang lên đều đặn. Từ những đôi tay từng đan đệm chống lũ, hôm nay đã tạo nên những chiếc túi, chiếc nón xuất hiện tại các hội chợ quốc tế. Từ nỗi lo nghề cũ mai một, người phụ nữ xứ Huế đang tiếp tục đan nên một giấc mơ mới.
Bởi nghề truyền thống không mất đi vì người thợ không yêu nghề, mà vì lao động thủ công chưa được trả đúng giá trị. Khi giá trị ấy được nhìn nhận đúng, người thợ sẽ tiếp tục gắn bó với nghề bằng niềm tự hào.
Cảm ơn chị Hồng Phượng – Báo tin tức và Dân Tộc trong cuộc gặp gỡ Maries ở Hội Chợ Mùa Xuân, bài báo lại được ra đời từ tâm huyết của người viết, của những làng nghề truyền thống lâu đời và cả của những người góp phần làm nên câu chuyện sống động ấy hiện thực mãi đến hôm nay….
English
